خشکسال | لغت نامه دهخدا

خشکسال . [ خ ُ ] (اِ مرکب ) سال بی باران . (شرفنامه ٔ منیری ). سالی که باران نیامده و بر اثر آن از زمین چیزی نروئیده باشد :
سیراب اگر شود ز تو ای ابر مرحمت
در خشکسالی هجر گیاهی چه میشود.

فرخی (دیوان چ دبیرسیاقی ص 444).

ز گیتی خشکسال بخل برخاست
از آن بارنده کف جودپرور.

مسعودسعد.

بیمزه شد عشقبازی زین جهان بیمزه
عاشقان را دیده تر شد زین گروه خشکسال .

سنائی .

به پیش فیض تو زآن آمدم به استسقا
که وارهانی از این خشکسال تیمارم .

خاقانی .

بتخم بوالبشر و خشکسال هفت هزار
بسال پانصد آخر که کرد فتح الباب .

خاقانی .

بهر چنین خشکسال مذهب خاقانی است
از پی کشت رضا چشم بنم داشتن .

خاقانی .

در خشکسال مکرمت از آب رأفتت
آرد بروی کار مرا روزگار آب .

ابن یمین .

دولت روشنایی زوال ندارد
آب گهر بیم خشکسال ندارد.

صائب (از آنندراج ).

روضه ٔ بخل با طراوت را
ز آب جود توخشکسال آمد.

(از شرفنامه ٔ منیری ).

|| قحطسال . سال قحط. (شرفنامه ٔ منیری ) (ناظم الاطباء) : و همچنین وقتی گوسفندان داشتم لاغر و هیچ شیر نمی دادند و خشکسال بود. (قصص ص 24).
در خشکسال مردمی از کشت زار دیو
بردار طمع که بی بر گذشتنی است .

خاقانی .

از خشکسال حادثه در مصطفی گریز
کاینک بفتح باب ضمان کرد مصطفی .

خاقانی .

یکی خشکسالی شد اندر دمشق
که یاران فراموش کردند عشق .

سعدی (بوستان ).

درویش ضعیف حال را در تنگی خشکسال مپرس . (گلستان سعدی ). خشکسالی در اسکندریه پدید آمده بود. (گلستان سعدی ).
قضا را درآمد یکی خشکسال
که شد بدر سیمای مردم هلال .

سعدی (بوستان ).

«قاشور» و «قاشورة»؛ خشکسال که زیان رساند و رندد و پوست بود هر چیزی را. مقرشه ؛ خشکسال بدان جهت که مردم در آن فراهم آیند. هجهج ؛ زمین درشت خشکسال رسیده . هلکون ؛ زمین خشکسال و قحطرسیده اگرچه در آن آب باشد. (منتهی الارب ).
- خشکسال آفت ؛ کنایه از دنیا و روزگار. (ناظم الاطباء) :
بر گذر زین سردسیر ظلمت اینک روشنی
درگذر زین خشکسال آفت اینک گلستان .

خاقانی (دیوان چ عبدالرسولی ص 331).